Dalende geboortecijfers raken kinderopvangsector: minder kinderen, maar nog steeds wachtlijsten

Dalende geboortecijfers hebben groeiend effect op kinderopvang

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft de prognose voor het aantal geboorten in Nederland fors naar beneden bijgesteld. Met een vruchtbaarheidscijfer van rond de 1,49 kinderen per vrouw blijft Nederland ver onder het vervangingsniveau van 2,1. De daling heeft directe gevolgen voor de kinderopvangsector.

Minder geboorten, lagere overheidsuitgaven

De neerwaartse bijstelling van het CBS werkt rechtstreeks door in de rijksbegroting. De uitgaven aan kinderopvangtoeslag zijn meerjarig naar beneden bijgesteld: met 119 miljoen euro in 2024, 106 miljoen in 2025, oplopend tot 474 miljoen euro minder in 2029. Het Ministerie van Financiën verklaart deze bijstelling grotendeels door de lagere geboorteverwachting, waardoor het gebruik van kinderopvang in latere jaren afneemt.

Voor de sector betekent dit dat de totale vraag naar kinderopvang op termijn zal dalen. Hoeveel precies, hangt af van meerdere factoren: de arbeidsparticipatie van ouders, het aantal uren dat kinderen worden opgevangen en de invoering van het nieuwe financieringsstelsel in 2029.

Wachtlijsten blijven ondanks minder kinderen

Paradoxaal genoeg kampt de sector nog altijd met forse wachtlijsten, vooral in de Randstad en andere stedelijke gebieden. De verklaring ligt in het aanhoudende personeelstekort: er zijn simpelweg niet genoeg pedagogisch medewerkers om alle beschikbare plekken te bezetten. Zolang het tekort aan medewerkers groter is dan de daling van het aantal kinderen, blijven wachtlijsten bestaan.

Daarnaast speelt mee dat steeds meer ouders gebruikmaken van formele kinderopvang. De arbeidsparticipatie van vrouwen stijgt gestaag en het kabinet stimuleert het gebruik van kinderopvang door de toeslag te verhogen. In 2026 investeert het kabinet 199 miljoen euro extra zodat werkende ouders met een gezamenlijk inkomen tot circa 56.000 euro het maximale vergoedingspercentage van 96 procent ontvangen.

Regionale verschillen worden groter

De gevolgen van de geboortedaling zijn niet overal gelijk. In krimpgebieden in Groningen, Limburg en Zeeland merken kinderopvangorganisaties al langer dat groepen kleiner worden. Sommige locaties moeten groepen samenvoegen of dreigen niet meer rendabel te draaien.

In de grote steden is het beeld anders. Daar groeien wijken door nieuwbouw en binnenlandse verhuizingen, waardoor de vraag naar kinderopvang juist toeneemt. Dit vergroot de kloof tussen regio's en maakt een landelijk beleid lastig.

Wat betekent dit voor ouders?

Ouders in stedelijke gebieden zullen voorlopig nog te maken hebben met wachtlijsten. Ouders in krimpgebieden profiteren mogelijk van een ruimer aanbod, maar lopen het risico dat locaties in hun buurt sluiten als de bezetting te laag wordt.

Voor de langere termijn is de verwachting dat de sector zich geleidelijk aanpast aan een kleiner aantal kinderen, maar dat het personeelstekort de komende jaren een grotere factor blijft dan de demografische ontwikkelingen.