Na de stembus: coalitievorming bepaalt toekomst van lokale kinderopvang

Coalitievorming na gemeenteraadsverkiezingen: wat betekent het voor kinderopvang?

Op 18 maart 2026 gingen miljoenen Nederlanders naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Nu de uitslagen bekend zijn, begint in honderden gemeenten de coalitievorming. Voor de kinderopvangsector is dit een belangrijk moment: lokale politiek heeft namelijk meer invloed op kinderopvang dan veel ouders beseffen.

Waarom gemeentepolitiek ertoe doet

Gemeenten spelen een cruciale rol bij meerdere aspecten van kinderopvang. Zij zijn verantwoordelijk voor voorschoolse educatie (VE) en bepalen welke peuters in aanmerking komen voor extra taalondersteuning. Daarnaast regelen gemeenten de sociaal-medische indicatie (SMI), waarmee kinderen uit kwetsbare gezinnen toegang krijgen tot kinderopvang, ook als hun ouders niet werken.

Ook het toezicht op kwaliteit loopt via de gemeente. De GGD voert namens de gemeente inspecties uit bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouders. En bij de bouw of verbouwing van scholen en kindcentra is de gemeente een onmisbare partner.

Waar de branche op hoopt

De Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK) heeft gemeenten in aanloop naar de verkiezingen een brochure aangeboden met concrete beleidsaanbevelingen. De belangrijkste punten: investeer in de samenwerking tussen kinderopvang en basisonderwijs, maak voorschoolse educatie toegankelijk voor meer kinderen en zet kinderopvang in als preventie-instrument.

De PO-Raad riep eveneens op om van de verkiezingen een moment te maken voor beter lokaal onderwijsbeleid. Samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang in integrale kindcentra (IKC's) staat hoog op de wensenlijst.

Wat ouders kunnen doen

De coalitieonderhandelingen duren doorgaans enkele weken tot maanden. In die periode worden coalitieakkoorden opgesteld die het beleid voor de komende vier jaar bepalen. Ouders die willen dat kinderopvang een prominente plek krijgt, kunnen hun stem laten horen via de oudercommissie van hun opvanglocatie of via oudervereniging BOinK.

BOinK biedt trainingen aan voor oudercommissies die hun adviesrecht willen inzetten bij beleidswijzigingen. Ook lokale afdelingen van politieke partijen staan open voor input van betrokken ouders.

Aandachtspunten per gemeente

De uitdagingen verschillen sterk per regio. In grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn wachtlijsten voor kinderopvang het grootste probleem. In kleinere gemeenten speelt juist het behoud van opvanglocaties een rol, zeker nu het aantal geboorten in Nederland daalt.

Voor alle gemeenten geldt dat het personeelstekort in de kinderopvang een gezamenlijke aanpak vraagt. Gemeenten kunnen bijdragen door stageplekken te stimuleren, huisvesting beschikbaar te stellen en de samenwerking tussen lokale opleidingen en kinderopvangorganisaties te faciliteren.

De komende maanden wordt duidelijk welke wethouders het kinderopvangbeleid in portefeuille krijgen en welke ambities in de coalitieakkoorden terechtkomen.