Economen: langer betaald ouderschapsverlof lost personeelstekort kinderopvang op

Het personeelstekort in de kinderopvang blijft een hardnekkig probleem. In 2026 staan er naar schatting zo'n 6.000 vacatures open en de verwachting is dat het tekort na 2027 verder oploopt. Econoom Thomas van Huizen en hoogleraar Janneke Plantenga van de Universiteit Utrecht presenteerden een opvallende berekening: als het kabinet het betaald ouderschapsverlof verlengt van negen weken naar zes maanden, krimpt de vraag naar kinderopvang zo sterk dat het personeelstekort aanzienlijk afneemt. Bij een verlofperiode van een volledig jaar verdwijnt het tekort volgens de onderzoekers zelfs geheel.

Waarom werkt dit?

De redenering draait om de babygroepen. Voor kinderen onder de een jaar geldt in de kinderopvang de strengste beroepskracht-kindratio: één pedagogisch medewerker op drie baby's. Ter vergelijking: bij peuters is de verhouding één op vijf tot acht kinderen. Wanneer ouders langer thuis blijven om voor hun baby te zorgen, daalt het aantal baby's op de opvang fors. Dat maakt direct personeel vrij dat elders in de sector kan worden ingezet.

Voorwaarde: volledig doorbetaald

Een cruciale voorwaarde is dat het ouderschapsverlof wordt doorbetaald op basis van het volledige salaris. Op dit moment ontvangen ouders 70 procent van hun dagloon via het UWV gedurende negen weken. Veel jonge gezinnen kunnen zich het inkomensverlies van 30 procent niet veroorloven en kiezen er daarom voor om al snel terug te keren naar werk. Als het volledige loon wordt doorbetaald, verwachten de economen dat aanzienlijk meer ouders het verlof daadwerkelijk opnemen.

Hoeveel medewerkers komen vrij?

Bij een uitbreiding naar twaalf maanden ouderschapsverlof berekenen Van Huizen en Plantenga dat er zo'n 11.000 kinderopvangmedewerkers vrijkomen. Dat is ruimschoots meer dan het huidige tekort van circa 6.000 tot 7.000 personen. Het overschot kan worden ingezet om wachtlijsten terug te dringen en de werkdruk op bestaande teams te verlagen.

Politiek en financiering

Het kabinet investeert in 2026 al 199 miljoen euro in hogere kinderopvangtoeslag voor werkende ouders. Volgens de onderzoekers kan een deel van dat budget worden herschikt naar langer ouderschapsverlof, omdat de vraag naar kinderopvang dan daalt en daarmee ook de uitgaven aan toeslagen. Of het kabinet dit advies overneemt, is nog onzeker. Staatssecretaris Nobel richt zich voorlopig op andere maatregelen, zoals de inzet van meer beroepskrachten in opleiding en de verruiming van regelgeving.

Wat betekent dit voor ouders?

Voor ouders die nu op wachtlijsten staan voor babyopvang kan langer ouderschapsverlof dubbel positief uitpakken: zij krijgen meer tijd om thuis voor hun kind te zorgen en de opvang heeft daarna meer capaciteit beschikbaar. Wel is het belangrijk om te beseffen dat dit voorstel zich nog in de onderzoeksfase bevindt. Concrete wetswijzigingen zijn op korte termijn niet te verwachten.

Bronnen:

Economen: langer betaald ouderschapsverlof lost personeelstekort kinderopvang op