Vierogenprincipe in de kinderopvang onder druk door personeelstekort

Vierogenprincipe steeds moeilijker na te leven

Het vierogenprincipe is een van de belangrijkste veiligheidsmaatregelen in de kinderopvang. De regel houdt in dat er bij de dagopvang altijd een tweede volwassene moet kunnen meekijken of meeluisteren met een pedagogisch medewerker. Door het aanhoudende personeelstekort in de sector wordt het voor steeds meer kinderdagverblijven een uitdaging om dit principe in de praktijk na te leven.

Wat is het vierogenprincipe?

Sinds 2013 is het vierogenprincipe wettelijk verplicht voor kinderdagverblijven. De maatregel werd ingevoerd naar aanleiding van de Amsterdamse zedenzaak en is bedoeld om situaties te voorkomen waarin een medewerker langdurig alleen is met kinderen. De invulling kan per locatie verschillen: sommige kinderdagverblijven werken met open deuren, glazen wanden of een centraal zicht op de groepsruimtes. Andere organisaties zetten audiovisuele middelen in, zoals camera's of babyfoons.

Camera's als noodoplossing

Bij krappe bezetting grijpen sommige kinderopvangorganisaties naar camera's als tijdelijke oplossing, bijvoorbeeld tijdens pauzes of bij een laag kindaantal. Experts waarschuwen echter dat cameratoezicht een laatste redmiddel moet blijven. Het oog van een camera is geen volwaardige vervanger van menselijke ogen: een camera registreert weliswaar beelden, maar kan niet actief ingrijpen bij onveilige situaties.

De GGD controleert tijdens inspecties of het vierogenprincipe correct wordt toegepast. Wanneer een kinderdagverblijf niet aan de eisen voldoet, kan de gemeente handhavend optreden met een aanwijzing, een last onder dwangsom of in ernstige gevallen een exploitatieverbod.

Personeelstekort als achterliggende oorzaak

Het personeelstekort in de kinderopvang blijft aanzienlijk. Volgens recente prognoses zal het tekort tot en met 2026 rond de 6.000 medewerkers liggen en na 2027 verder toenemen. De krapte dwingt organisaties tot creatieve oplossingen om de bezetting rond te krijgen, maar het vierogenprincipe mag daarbij niet in het gedrang komen.

Het kabinet heeft per 27 januari 2026 regelgeving verruimd om het personeelstekort tegen te gaan. Zo mogen kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang structureel de helft van hun bezetting invullen met beroepskrachten in opleiding, waar dit eerder een derde was. Deze maatregel wordt per 1 juli 2026 definitief.

Tips voor ouders

Ouders kunnen bij hun kinderdagverblijf navragen hoe het vierogenprincipe wordt ingevuld. Mogelijke vragen zijn:

• Zijn er glazen wanden of open deuren tussen de groepsruimtes?
• Worden camera's of babyfoons ingezet, en zo ja, in welke situaties?
• Hoe wordt het principe gewaarborgd bij ziekte of uitval van medewerkers?

Het meest recente GGD-inspectierapport van een kinderopvanglocatie is openbaar in te zien via het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Daarin staat ook of er overtredingen zijn geconstateerd op het gebied van het vierogenprincipe.